Karın Yağı veya Göbek Oluşumunun Şaşırtıcı Nedenleri!

Fazla karın yağları (halk arasında göbek oluşumu) veya diğer adı ile abdominal yağlar, sağlığınız için son derece olumsuz bir etkendir. Aynı zamanda metabolik sendrom, diyabet, kalp hastalığı ve kanser gibi hastalıklar için bir risk faktörüdür.

Karın bölgenizdeki sağlıksız yağın tıbbi terimi, “karın bölgesinde karaciğeri ve diğer organları çevreleyen yağ” anlamına gelen “visseral yağ” dır. Karın yağı veya göbek oluşumu bir çok nedene bağlı olabilir.

Vücut kilosu normal, ancak göbekli kişilerde bile sağlık sorunları riski yüksektir.

İşte Karın Yağı veya Göbek Oluşumunun 11 nedeni

1. Şekerli Gıdalar ve İçecekler

Birçoğumuz farkında olmadan günlük çok fazla şeker tüketimi yapıyoruz.

Yüksek şekerli gıdalara kekler ve şekerler de dahildir. Kola, aromalı kahve içecekleri ve tatlı çay en popüler şekerle tatlandırılmış içecekler arasındadır.

Gözlemsel çalışmalar yüksek şeker alımıyla fazla göbek yağları arasında bir bağlantı olduğunu göstermiştir. Bu, tüketilen şekerlerin yüksek fruktoz içermesine bağlıdır.

Normal şeker ve yüksek fruktozlu mısır şurubunun (çeşitli tatlandırıcılar), fruktoz oranı yüksektir. Normal şeker % 50, yüksek fruktozlu mısır şurubu ise % 55 oranında fruktoz içerir. (Yüksek fruktozlu mısır şurubu, mısırdan işlenmiş mısır şurubu kaynaklı bir tatlandırıcıdır.) 

Kontrollü yapılan ve 10 hafta süren bir çalışmada, toplam tükettiği kalorinin % 25’ini fruktozla tatlandırılmış içeceklerden alan kilolu ve obez insanların, insülin duyarlılığında azalma, göbek yağında ise bir artış gözlemlendi.

İkinci bir çalışmada, yine yüksek dozda fruktoz tüketen kişilerin yağ yakma oranının ve metabolik hızlarının daha düşük olduğu gözlemlendi.

Özellikle şekerlendirilmiş içecekler büyük sorun teşkil etmektedir. Kola ve diğer tatlı içecekler, yüksek miktarda şekeri çok kısa sürede tüketmeye sebep olur. Bu da hem sağlığımızı hem dış görünüşümüzü önemli ölçüde değiştirmektedir.

Dahası, çalışmalar sıvı kalorilerin katı gıda maddelerindeki kaloriler kadar doyumluluk hissi vermediğini gösteriyor. Yani şekerli içecekleri tükettiğimizde kendimizi doymuş gibi hissetmeyiz ve tekrar katı gıda tüketme yoluna gideriz. Bu durum hem obezite, hem birçok hastalık hem de karın yağlarının oluşmasına davetiye çıkarmaktadır.

Sonuç: Fazla şeker ve tatlandırıcılı gıdalar içeren yiyecek ve içeceklerin sıklıkla tüketilmesi göbek yağında artışa neden olabilir.

2. Trans Yağlar   

Trans yağlar dünyanın en sağlıksız yağlarıdır. Trans yağlar, bitkisel sıvı yağların hidrojenize edilmesi ile üretilir. Yüksek sıcaklık altında hidrojen eklenerek katılaştırılırlar.

Trans yağlar genellikle kekler, çeşitli karışımlar ve krakerler gibi paketlenmiş gıdaların raf ömrünü uzatmak için kullanılır.

Trans yağların iltihaba neden olduğu kanıtlanmıştır. Aynı zamanda şeker hastalığı, kalp hastalığı ve çeşitli diğer hastalıklara yol açabilir.

Bazı hayvanlar üzerinde yapılmış deneylerde, trans yağ içeren gıdalar tüketildiğinde göbek oluşumuna neden olabileceği saptanmıştır.

6 yıllık bir çalışmanın sonunda, % 8 trans yağlı diyetle beslenen maymunlar, her iki grubun da kilolarını korumak için yeterli kaloriye sahip olmalarına rağmen, trans yağ olmayan diyetle beslenen maymunlara göre ağırlık kazanmış ve % 33 daha fazla abdominal yağa ( karın yağı ) sahip olmuştur. Bu da göstermektedir ki, trans yağ tüketmek göbek yapmaktadır.

Sonuç: Trans yağlar, insülin direncini artırmak suretiyle şeker hastalığına yol açabilmekte ve karın bölgesinde yağlanmaya neden olan iltihaplanmayı artırmaktadır.

3. Hareketsizlik

Sedanter bir yaşam tarzı,  sağlığınızın bozulmasında rol oynayan en önemli etkenlerden biridir.

Özellikle son zamanlarda, teknolojinin de hızla gelişmesi ile insanlar eski zamanlara göre daha az hareket ediyorlar. Bu durum doğal olarak obezitenin artması ve karın yağlarının oluşmasında da rol oynuyor.

ABD’de 1988-2010 yılları arasında yapılmış olan geniş çaplı bir ankete göre, erkeklerde ve kadınlarda hareketsizlik, kilo ve göbek yağlarında belirgin bir artış olduğu saptandı.

Bir başka gözlemsel çalışma, günde bir saatten az televizyon izleyen kadınlar ile  günde üç saatten fazla izleyenleri karşılaştırdı.

Daha fazla TV izleyen grubun , daha az TV izleyen gruba göre, göbek yağlarındaki artış ve obez olma riski neredeyse iki katı olarak tespit edildi.

Yine yapılmış bir çalışmada, kilo verdikten sonra hareketsiz kalmanın, karın bölgesindeki yağların tekrar oluşmasına neden olduğu belirlenmiştir.

Araştırmacılar, kilo verdikten sonra 1 yıl boyunca düzenli veya aerobik egzersiz yapmış kişilerin formlarını koruduklarını ve egzersiz yapmayanların ise karın yağında % 25-38 oranında artış olduğunu bildirmişlerdir.

Sonuç: Hareketsizlik göbek yağında artışa neden olabilir. Düzenli aerobik egzersiz, kilo kaybından sonra karın yağının tekrar oluşmasını önleyebilir.

4. Düşük proteinli diyetler

Yeterli protein almak, kilo alımını önlemedeki en önemli faktörlerden biridir.

Yüksek proteinli diyetler,  mutlu hissetmenizi, metabolik hızınızı arttırmanızı ve kalori alımının kendiliğinden azalmasını sağlar.

Buna karşılık, yetersiz protein alımı, uzun vadede göbek çıkmasına neden olabilir.

Bu konuda yapılan bazı geniş çaplı gözlemsel çalışmalar, fazla miktarda protein tüketen insanların aşırı karın yağına ( göbeğe ) sahip olma olasılığının düşük olduğunu göstermektedir.

Ayrıca, hayvanlar üzerinde yapılan bazı deneyler, nöropeptid Y (NPY) olarak bilinen bir hormonun iştah artışı ve buna bağlı göbek oluşumuna neden olduğunu göstermiştir. NPY düzeyleriniz ise protein alımı düşük olduğunda artar

Sonuç: Düşük protein alımı açlığa ve göbek yağı oluşumuna neden olabilir. Açlık hormonu olan nöropeptid Y’yi de artırabilir.

5. Menopoz Göbek Oluşumu Nedeni mi?

Kadınlarda menopoz sonrasında göbek çıkması son derece yaygındır.

Ergenlik döneminde, östrojen hormonu, olası bir gebeliğe hazırlık olarak vücudu, kalçaya ve uyluklara yağ depolamaya başlaması için tetikler. Bu subkutan (Deri altı) yağ zararlı değildir, ancak bu yağlardan kurtulmak bazı durumlarda  son derece zor olabilir.

Menapoz bir kadının son adet dönemine girmesinden yaklaşık bir yıl sonra oluşur.

Bu süre zarfında, östrojen seviyesi ciddi bir şekilde düşer ve yağın kalçalarda veya uyluklarda değil de karın bölgesinde depolanmasına neden olur.

Bazı kadınlarda bu dönemlerinde diğerlerine kıyasla daha fazla göbek çıktığı görülür. Bu durumun nedeni kısmen genetik olmakla beraber menopoz döneminin başladığı yaşla ilgilidir. Bir çalışma, daha genç yaşta menopozu tamamlayan kadınların daha az abdominal yağ ( karın yağı ) almaya meyilli olduğunu ortaya koymuştur.

Sonuç: Menopozdaki hormonal değişiklikler, kalçalarda ve uyluklardaki yağların viseral karın yağına dönüşmesine sebep olabilir.

6. Zararlı Bağırsak Bakterileri

Bağırsağınızda yüzlerce çeşit bakteri vardır ve birçoğu kolonunuzda yaşar. Bu bakterilerin bazıları sağlığınıza yararlı olurken bazıları sağlık sorunlarına neden olabilir.

Bağırsakta bulunan bakteriler, bağırsak florası ya da mikrobik olarak da bilinir. Bağırsak sağlığı, sağlam bir bağışıklık sisteminin oluşması ve hastalıkların önlenmesi açısından önemlidir.

Bağırsak bakterilerinde bir dengesizlik, tip 2 diyabet, kalp rahatsızlığı, kanser ve diğer hastalıklara yakalanma riskinizi artırır.

Zararlı bağırsak bakterilerinin, abdominal yağ (karın yağı) da dahil olmak üzere kilo alımına sebep olacağını düşündüren bazı araştırmalar yapılmıştır.

Araştırmacılar obez insanların normal ağırlıktaki insanlara kıyasla daha fazla Firmicutes bakteri sayısına sahip olduklarını keşfettiler. Bu tür bakteriler,  yiyeceklerden emilen kalori miktarını artırabilmektedir.

Sonuç: Bağırsak bakteri dengesizliğine yakalanırsanız, karın yağı oluşumu söz konusu olabilir.

7. Meyve Suyu Karın Yağı mı Yapıyor?

Meyve suyu, kılık değiştirmiş şekerli bir içecektir.

Şekersiz % 100 meyve suları bile şeker içeriyor.

Aslında, 250 ml elma suyu ve kola 24’er gram şeker içerir. Aynı miktarda üzüm suyu 32 gram şeker içeriyor.

Meyve suları bazı vitaminleri ve mineralleri içeriyor olsa da, içerdiği fruktoz, insülin direnci oluşturabilir ve göbek yağ oluşumuna neden olabilir.

Dahası,  meyve suları neredeyse katı gıdalar kadar kalori içermesine rağmen size doygunluk hissi vermeyecektir ve beraberinde katı gıdalar da alacağınız için fazla kaloriler vücudunuzda karın yağı olarak depolanabilir.

Sonuç: Meyve suyu, fazla miktarda içildiğinde, insülin direncini ve karın yağını artıran yüksek şeker ihtiva eden bir içecektir.

8. Stres ve Kortizol Hormonu

Kortizol, hayatta kalmak için şart olan bir hormondur.

Adrenal bezler tarafından üretilir ve “stres hormonu” olarak bilinir. Çünkü, etkisi vücudunuza stres olarak yansır.

Kortizol hormonunun fazla üretimi, karın yağları oluşumuna neden olur.

Birçok insanda yorgunluk strese neden olur. Aşırı kalorilerin vücudun her yerinde orantılı olarak yağ olarak depolanması yerine, strese bağlı fazla üretilen kortizol hormonu karın bölgesinde yağ depolanmasını arttırır.

İlginçtir, kalçalarına oranla geniş beli olan kadınların, stresli oldukları zamanlarda,  daha fazla kortizol salgıladığı gözlemlenmiştir.

Sonuç: Strese bağlı olarak salgılanan kortizol hormonu karın bölgesinde yağlanmaya neden olabilir. Bu durum özellikle bel-kalça oranları yüksek olan kadınlarda geçerlidir.

9. Az lifli Beslenme Alışkanlıkları

Lifler, sağlığınızın ve kilonuzun kontrolü için inanılmaz derecede önemlidir.

Bazı lif türleri doygun hissetmenize, açlık hormonlarını stabilize etmenize ve gıdalardan kalori emilimini azaltmanıza yardımcı olabilir.

Aralarında erkek ve kadınların bulunduğu 1114 kişi üzerinde yapılan gözlemsel çalışmada, çözünebilir lif tüketen kişilerin karın yağlarında azalma olduğu gözlemlendi.  Tüketilen çözünür lifte her 10 gramlık artış için karın yağı birikiminde % 3,7 azalma vardı.

Yüksek karbonhidratlı ve düşük lifli diyetler, iştahı artırır ve kilo alımına neden olabilir. Bu yüzden lif kaynağı gıdalar bilinçli ve düzenli bir şekilde tüketilmelidir.

Büyük bir çalışma, yüksek lifli tam tahılların göbek yağlarının erimesinde etkili olduğunu, fazla karbonhidratların ise göbek yağları oluşumuna yol açtığını göstermiştir.

Sonuç: Yüksek karbonhidratlı ve az lifli beslenme alışkanlıkları, göbek oluşumu ve karın yağı çoğalmasına yol açabilir.

10. Genetik Etkenler

Genler, obezite riskinde önemli rol oynamaktadır.

Benzer şekilde, insan vücudunda yağ depolama eğilimi kısmen genetik etkenlere bağlıdır.

Kortizolü ve kilo alımını düzenleyen leptin reseptörünü kodlayan genler, kilo alımında etkili rol oynar.

2014’te araştırmacılar artan bel-kalça oranı ve abdominal obezite ile ilişkili üç yeni gen tespit ettiler; bunlardan ikisinin kadınlardı bulunduğu görüldü.

Bununla birlikte, bu alanda çok daha fazla araştırma yapılması gerekiyor.

Sonuç: Genler, yüksek bel-kalça oranlarının oluşmasında ve vücudun fazla kalorileri depolamasında rol oynamaktadır.

11. Yetersiz Uyumak

Yeterli uyumak sağlık için çok önemlidir.

Pek çok çalışma, yetersiz uykunun, karın yağı oluşumu ve kilo alma ile bağlantılı olduğunu göstermiştir.

16 yıl boyunca 68.000 kadının takip edilmesi ile yapılan büyük bir çalışmada, gecelik 5 saat ya da daha kısa süre uyuyan kadınlar ile en az 7 saat uyuyan kadınlar kıyaslandı ve az uyuyan kadınlardan % 32’sinin 15 kilo daha fazla aldığı tespit edildi.

Uyku bozuklukları da kilo almaya da olabilir. En yaygın görülen rahatsızlıklardan biri olan uyku apnesi, solunum yolunu tıkayan boğazdaki yumuşak doku nedeniyle gece boyunca kişiyi uykusundan uyandıran bir durumdur.

Yine başka bir çalışmada, araştırmacılar uyku apnesi olan obez erkeklerde, uyku apnesi olmayan obez erkeklere göre daha fazla karın yağı oluşumu olduğunu keşfettiler. Yani uyku apnesi rahatsızlığı da dengesiz kilo alımına sebep olmaktadır.

Sonuç: Kısa uyku veya kalitesiz uyku, göbek oluşumu ve genel kilo almaya neden olabilir. Sağlıcakla kalın…

Yorumla